Odstawienie kul po artroskopii kolana – co dalej?

Jesteś po artroskopii kolana? Masz już wyprost i coraz więcej zgięcia a nawet udało Ci się odstawić kule i zaczynasz powoli powrót do normalności? Jednak, czy to już koniec pracy? Jakie kroki warto wykonać następnie? Z tego artykułu, dowiesz się jak powinna wyglądać dalsza rehabilitacja kolana po artroskopii oraz jakie ćwiczenia warto wprowadzić żeby zmniejszyć ryzyko ponownego urazu kolana.

Odstawienie kul i ortezy po operacji kolana

W zależności od tego co wykonano podczas artroskopii kolana – czy w trakcie zabiegu doszło do szycia łąkotek czy do rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego – determinuje to czas, w którym można odstawić kule i zacząć chodzenie bez nich.

Rekonstrukcja więzadła krzyżowego przedniego i meniscektomia

W przypadku izolowanej rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego oraz meniscektomi w kolanie, kule i orteza nie są potrzebne ale dla wielu osób stanowią rodzaj wsparcia, z którym czują się bezpiecznie. Jeśli operator wyraźnie nie wytłumaczył i nie zaznaczył, że powinno się zrobić inaczej (zalecenia po operacji są najważniejsze i należy ich bezwzględnie przestrzegać), to kule i ortezę można odstawić w ciągu dwóch tygodni od operacji kolana.

Szycie i naprawa łąkotki w kolanie

Sprawy wyglądają nieco inaczej jeśli doszło do naprawy uszkodzonych łąkotek w kolanie. Najczęściej spotykane zalecenia to stopniowe odstawienie kul pomiędzy 4 a 6 tygodniem od dnia wykonania operacji. W przypadku ortezy bywa bardzo różnie, część lekarzy zaleca zwiększenie zakresu zgięcia o 30 stopni co 2 tygodnie, niektórzy pozwalają od razu na 90 stopni zgięcia i odblokowanie całości po 4 tygodniach a jeszcze inni nakazują utrzymać nogę w wyproście i zginać jedynie w trakcie rehabilitacji. Takie różnice wynikają z faktu, iż każde uszkodzenie łąkotki może wymagać innego podejścia co z kolei determinuje dalsze zalecenia. W tym przypadku nie warto się śpieszyć, łąkotka z uwagi na swoją fizjologię potrzebuje czasu żeby się zagoić.

Druga faza rehabilitacji

Po okresie rekonwalescencji po zabiegu przychodzi bardzo ważny etap rehabilitacji, czyli zwiększenie masy mięśniowej i siły w operowanej nodze. Najprostszym rozwiązaniem jest tu trening siłowy.

Wyrównanie dysproporcji

Noga po operacji kolana traci bardzo dużo siły i masy mięśniowej:

• siła mięśnia czworogłowego (z przodu uda) potrafi zmniejszyć się o nawet 30% w ciągu 2-4 tygodni od dnia zabiegu, szczególnie dostaje się części przyśrodkowej czyli tzw. VMO, które to odpowiada za końcowy, bardzo często najbardziej problematyczny, zakres wyprostu,
• masa mięśniowa w obrębie uda może ulec zmniejszeniu o nawet 10% a przy braku ćwiczeń zmiany te mogą okazać się trwałe,
• w przypadku pobrania materiału do rekonstrukcji więzadła krzyżowego z mięśnia półścięgnistego (STG) osłabieniu ulega tył uda wpływając na osłabienie zgięcia kolana,
• kończyna po operacji ulega znacznemu usztywnieniu z uwagi na słabość i niezdolność do absorpcji energii na czym cierpią również mięśnie pośladkowe – może wpływać to na ograniczenie zakresu ruchu rotacji w biodrze i tym samym narazić kolano na powtórny uraz.

Powyższe zmiany to tylko część tego co dzieje się wokół kolana po operacji. Nawet w przypadku właściwego przygotowania się do zabiegu takie zmiany mogą się pojawić, będą wtedy zdecydowanie mniej dotkliwe ale nadal wymagają pracy w celu zmniejszenia dysproporcji.

Jakie ćwiczenia robić po operacji kolana?

Trening po operacji kolana powinien zawierać w sobie elementy budujące siłę, masę i wytrzymałość mięśni oraz poprawiać propriocepcję czyli tzw czucie głębokie kolana. W celu przełamania lęku przed ruchem dobrze sprawdza się wymieszanie ćwiczeń wykonywanych obunóż takich jak – przysiady, martwy ciąg, wznosy miednicy z ich wersjami jednonóż w wersji z asekuracją – przysiad do skrzyni z linkami typu TRX, martwy ciąg jednonóż z kijkami, wznosy miednicy jednonóż z rękami szeroko na ziemi. Powszechnym zjawiskiem jest “uciekanie” z operowanej nogi na nogę nieoperowaną, która ma więcej siły. Wersje z asekuracją są tu bardzo pomocne i pomagają odbudować zaufanie do własnego kolana.

Trening siłowy

Etap wzmacniania nogi powinien trwać minimum 12 tygodni. Ćwiczenia należy wykonywać tu regularnie, najlepiej 3-4 razy w tygodniu. W ciągu pierwszych 4 tygodni dobrze sprawdza się praca na wysokich zakresach powtórzeń w celu zwiększenia wytrzymałości mięśni. Kolejne 4 tygodnie to już etap pracy blisko niepowodzenia i upadku mięśniowego w celu pobudzenia maksymalnej hipertrofii czyli wzrostu mięśni a ostatnie 4 tygodnie sprawdzą się na pracę z dużym obciążeniem tak by wydobyć z nogi jak najwięcej siły.

Trening propriocepcji

Propriocepcja czyli tzw czucie głębokie kolana to równie istotny element pracy po operacji. Niegdyś popularne ćwiczenia na niestabilnym podłożu zostają aktualnie wyparte o trening wymagający wykonania ruchu np. z zamkniętymi oczami czy też wykonując dodatkowe ruchy przy użyciu rąk czy tułowia w określonych pozycjach – przykładowo odbijanie piłki o ścianę stojąc na operowanej nodze.

Wyprost kolana w otwartym łańcuchu kinematycznym

Izolowane prostowanie kolana to absolutnie najlepsze ćwiczenie na odbudowę siły i masy mięśniowej w obrębie mięśnia czworogłowego uda. Mimo to, doczekało się ono wielu niejasności z uwagi na wspomniane niekiedy ryzyko naciągnięcia przeszczepu po rekonstrukcji więzadła krzyżowego czy też przeciążania rogów tylnych łąkotek.

Słusznie czy zbyt zachowawczo?

Lekarze często obawiają się w myśl zasady Dr. House’a, aby nigdy nie ufać pacjentowi, że jeśli dadzą zielone światło to może być to nadmiernie wykorzystane – i to jest całkowicie w porządku i często niestety bardzo trafne. Pacjenci, którzy wykonywali ćwiczenie wyprostu kolana w otwartym łańcuchu kinematycznym 4 tygodnie po operacji szybciej zwiększają siłę mięśnia czworogłowego przy jednoczesnym braku cech rozluźnienia nowego więzadła czy różnicy w testach stabilności podczas skakania w porównaniu do pacjentów, którzy zaczęli pracę w otwartym łańcuchu kinematycznym po 12 tygodniach.

Wnioski?

Wyprost kolana to wręcz automat do zwiększania mięśnia czworogłowego uda. Stosując zasady progresji i pracy z zapasem kilku powtórzeń można wpleść to ćwiczenie już miesiąc od wykonanego zabiegu w przypadku rekonstrukcji więzadła w kolanie lub 6 tygodni w przypadku naprawy łąkotek w kolanie.

Dalsze kroki po wzmocnieniu nogi po operacji kolana

Trening siłowy pierwsze efekty przyniesie już po miesiącu regularnych ćwiczeń – najlepiej nie rzadziej niż 3-4 razy w tygodniu. Jeśli cały proces przebiegać będzie bez zakłóceń to faza wzmacniania nogi powinna trwać minimum 12 tygodni. Po tym czasie dobrze jest wykonać testy, które wykażą ewentualną dysproporcję pomiędzy kończynami. Testy mogą być wykonane przy użyciu maszyny izokinetycznej typu BIODEX albo przy pomocy dynamometru lub specjalnych platform. W przypadku braku dostępu do nich, bardzo dobrze sprawdzają się testy na wykonanie maksymalnej ilości powtórzeń przez obie kończyny – przykładowo zrobienie maksymalnej ilości przysiadów na jednej nodze w minutę. Celem jest uzyskanie minimum 80% siły nogi nieoperowanej przez nogę operowaną.

Podsumowanie

Odstawienie kul po operacji kolana to koniec pewnego etapu i początek kolejnego. Bardzo skutecznie sprawdza się tu wprowadzenie treningu siłowego na okres minimum 12 tygodni tak by kolejno zwiększyć wytrzymałość, rozmiar i siłę mięśni wokół kolana, które to po operacji ulegają znacznemu osłabieniu. Ćwiczenia warto jest wymieszać tak by maksymalnie pobudzić nogę po operacji do wzmocnienia i zmjiejszyć szansę na jej odciążenie przy pomocy zdrowej kończyny. Efekty treningu dobrze jest sprawdzić przy użyciu specjalistycznego sprzętu lub w testach wykonanych przez fizjoterapeutę. Etap wzmacniania poprzedza fazę dynamiki czyli skoków i zmian kierunku – niezbędną do zabezpieczenia kolana przed powtórnym urazem w przyszłości. Jeśli potrzebujesz wsparcia specjalisty, nasza rehabilitacja po operacji w Gdańsku pomoże Ci przejść przez cały ten proces bezpiecznie.