Artroskopia kolana – jak się do niej przygotować?
Spis treści
Jesteś po urazie na nartach? Kolano uciekło Ci do środka i skręciło się? Po wizycie u lekarza i diagnostyce okazało się że masz uszkodzenie łąkotki i zerwanie więzadła krzyżowego przedniego i wymagany jest zabieg artroskopii w ramach leczenia? Dane zebrane przez Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy jasno wskazują istotną rolę w przygotowaniu się do operacji kolana czyli prehabilitacji. Z niniejszego artykułu dowiesz się jak należy przygotować się do zabiegu.
Odzyskaj zakresu ruchu w kolanie
Zabezpiecz kolano przed zrostami
Przywrócenie pełnego możliwego zakresu w kolanie jest kluczowe zwłaszcza jeśli czeka Cię szycie łąkotki. Bardzo często aby taka naprawa się udała koniecznie jest ograniczenie zakresu ruchu w kolanie na okres 3 do 6 tygodni. Niepełna ruchomość stawu nasila ryzyko wystąpienia artrofibrozy czyli zrostów, które to mogą skutkować stałym ograniczeniem zgięcia i wyprostu na co konieczna będzie kolejna operacja polegająca na ich usunięciu. Przywrócenie możliwie maksymalnego zakresu ruchu przed zabiegiem może znacznie pomóc w odzyskaniu ruchomości po artroskopii kolana.
Szybszy powrót do normalnego chodzenia
Jeśli pełny możliwy zakres ruchu jest ważny to końcowy zakres wyprostu (a nawet przeprostu jeśli występuje taki w zdrowym kolanie) jest prawdziwym VIPem. Dlaczego? Z dwóch powodów:
- Operacja traktowana jest przez organizm jako uraz. Reakcją obronną na uraz jest tzw mechanizm AMI (arthrogenic muscle inhibition) czyli wyciszenie pracy mięśni. Samo skręcenie więzadła już rozpoczyna ten proces a operacja bardzo mocno go nasila. Chodzenie na zgiętej nodze skutkuje niewystarczającą aktywnością głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego uda, która to odpowiedzialna jest za końcowy zakres wyprostu stawu kolanowego. Przywrócenie pełnego możliwego wyprostu jest jednocześnie wymuszeniem pracy na tej części mięśnia czworogłowego uda.
- Podczas chodu w momencie podporu kiedy to noga znajduje się w linii ciała, obciążenie rozkładane jest równomiernie na ludzkie ciało. Chodzenie na zgiętym kolanie skutkuje przeciążeniem pozostałych części ciała takich jak stawy biodrowe, stawy skokowe czy nawet kręgosłup. Pełen wyprost kolana jest kluczowy dla fizjologicznego rozkładu obciążeń obecnych podczas chodu nie mówiąc już o znacznie spotęgowanych podczas dynamicznych aktywności obecnych przy bieganiu, skakaniu i uprawianiu sportów.
Naucz się chodzić z kulami
Operacja to ból, obrzęk i strach przed zepsuciem się w kolanie tego co miało zostać naprawione. Zdecydowanie łatwiej jest opanować chodzenie z kulami bez wymienionych wcześniej obciążeń. Mimo iż niepozorna, to jest to niezwykle ważna aktywność. Prawidłowy chód o kulach to przede wszystkim zmniejszone ryzyko upadku i poważniejszych urazów ale również najprostsze i najczęściej wykonywane w ciągu dnia ćwiczenie. Nawet jeśli po operacji otrzymasz zakaz obciążania nogi to wciąż można imitować normalne chodzenie z toczeniem stopy po ziemi dzięki czemu powrót do normalnego chodu bez kul będzie znacznie łatwiejszy i szybszy a to pozwoli zacząć pracę z bardziej wymagającymi ćwiczeniami wcześniej.
Zacznij trening siłowy
Szczegół tkwi w prostocie
Wspomniany wcześniej mechanizm wyciszenia pracy mięśni skutkuje atrofią czyli zanikiem mięśni. Najmocniej dostaje mięsień czworogłowy uda ale zjawisko to tyczy się całej kończyny dolnej które kolano uległo urazowi. Dostosowany trening siłowy to najprostszy i najbezpieczniejszy sposób na zatrzymanie procesu zaniku mięśni – i nie, nie oznacza to że teraz będziesz mieć nogę jak kulturysta i za mocno się rozbudujesz.
Długotrwała inwestycja w zdrowie kolana
Wprowadzenie treningu siłowego przed operacją kolana wpływa na mniejszy i wolniejszy spadek siły i wytrzymałości kończyny dolnej po zabiegu. Silniejsza noga to szybszy powrót do codziennych aktywności i pracy w różnych ustawieniach podczas dalszej rehabilitacji. Oznacza to łatwiejsze chodzenie, wchodzenie po schodach, kucanie czy wstawanie. Poczucie siły automatycznie zmniejsza obawę przed wykonaniem tych i wielu codziennych czynności.
Szybszy powrót do sportu i zabezpieczenie przed kolejnym urazem
W ramach rehabilitacji konieczne jest wprowadzenie ćwiczeń dynamicznych polegających na skakaniu, lądowaniu czy zmianie kierunku ruchu. Brak odpowiedniej siły jest przeciwwskazaniem do takowych, ponieważ może zwiększyć ryzyko uszkodzenia więzadła które uległo rekonstrukcji. Ćwiczenia dynamiczne stanowią obowiązkowy element pracy w powrocie do sportu. Siła jest więc konieczna do tego aby proces mógł odbyć się w sposób kompletny. Pacjenci, którzy przeszli kompleksową rehabilitację i zmniejszyli asymetrię siły i mocy mają statystycznie ok 5,6% szans na powtórny uraz kolana co jest kolosalną różnicą w stosunku do 38,2% szans u ludzi, którzy takowej dysproporcji nie zmniejszyli.
Podsumowanie
Prehabilitacja czyli przygotowanie się do operacji może znacznie ułatwić pracę potrzebną do wykonania po artroskopii. Wypracowanie pełnego zakresu ruchu i osiągnięcie maksymalnego wyprostu jest kluczowe w zabezpieczeniu się przed zrostami po operacji oraz szybszym powrocie do normalnego chodzenia bez utykania na nogę. Trening siłowy to najprostszy i najbezpieczniejszy sposób na zatrzymanie zaniku mięśni i zabezpieczenie kolana przed powtórnym urazem w przyszłości.
Autor wpisu
Bartosz Ciesielski
Fizjoterapeuta i terapeuta ruchowy w Zaspa Studio w Gdańsku. Specjalizuje się w urazach kolana i skomplikowanych urazach ortopedycznych — po operacjach, złamaniach, skręceniach oraz przy bólach kręgosłupa. Łączy techniki manualne z dopasowanymi ćwiczeniami, żeby jak najszybciej przywrócić Ci pełną sprawność i siłę.
Umów wizytę u Bartka →